Nhân vật lịch sử

7 chiến sĩ Hồng quân mang dòng máu Việt trên phòng tuyến Moskva

Ít ai biết rằng, có 7 chiến sĩ Việt Nam đã có mặt trong cuộc duyệt binh lịch sử ngày 7/11/1941 trên Quảng trường Điện Kremlin. Họ tiến thẳng ra mặt trận bảo vệ phòng tuyến Moskva và cùng Hồng quân Xô viết đánh đuổi bọn phát xít Đức cho đến ngày chiến thắng lịch sử 9/5/1945.
93

Một câu nói vô cùng nổi tiếng gắn liền với sự kiện này: “Chúng ta không được chết, cũng không được lùi, vì đằng sau là Moskva.

Cách đây 35 năm, nhân kỷ niệm 40 năm ngày chiến thắng của nhân dân Liên xô chống chủ nghĩa phát xít Đức 1941-1945, Đài Phát thanh Moskva – Ban Tiếng Việt phát động cuộc thi tìm hiểu về Hồng quân Xô viết… Ông Phan Xuân Thành – cán bộ Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh, hội viên Chi hội Hữu nghị Việt – Xô đã gửi bài: “Vương Thúc Tình – Chiến sĩ cách mạng Việt Nam tham gia chiến đấu bảo vệ thành phố Matxcova – Mùa Đông 1941”. Bài dự thi này làm rung động Đài Phát thanh Moskva và các báo chí Liên xô lúc bấy giờ!

Cuộc duyệt binh huyền thoại trên Quảng trường Đỏ ngày 7/11/1941
Cuộc duyệt binh huyền thoại trên Quảng trường Đỏ ngày 7/11/1941

Ngay sau đó, nhờ sự vào cuộc của Đài Phát thanh Moskva, Hội Hữu nghị Liên Xô – Việt Nam, các nhà sử học Nga và Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh đã tìm thêm tên tuổi của 4 chiến sĩ quốc tế Việt Nam tham gia chiến đấu trên tuyến phòng thủ Thủ đô Moskva mùa Đông năm 1941.

Ngày 12/12/1986, Đoàn Chủ tịch Xô viết tối cao Liên Xô đã có quyết định tặng thưởng Huân chương Chiến tranh vệ quốc hạng Nhất, Kỷ niệm chương chiến thắng phát xít Đức cho 5 chiến sỹ Việt Nam: Vương Thúc TìnhLý Nam ThanhLý Thúc ChấtLý Anh Tạo và Lý Phú San.

Sắc lệnh của Đoàn Chủ tịch Xô viết tối cao Liên Xô về việc tặng thưởng Huân chương Chiến tranh hạng Nhất cho các chiến sỹ quốc tế Việt Nam.
Sắc lệnh của Đoàn Chủ tịch Xô viết tối cao Liên Xô về việc tặng thưởng Huân chương Chiến tranh hạng Nhất cho các chiến sỹ quốc tế Việt Nam.

Trong số 5 người được tặng huân chương, kỷ niệm chương và truy tặng Bằng Tổ quốc ghi công, có ông Lý Phú San, tên thật là Lê Phan Chân, quê ở Hà Sơn Bình (nay thuộc xã Tân Ước, huyện Thanh Oai , Hà Đông, TP. Hà Nội), đã phục vụ trong một quân y viện của một đơn vị Hồng quân Liên Xô vùng ngoại ô Moskva. Ông về nước sau năm 1955, mất năm 1980 tại Hà Nội, thọ 80 tuổi.

4 người còn lại thuộc Trung đoàn quốc tế OMCBON, quê ở Nghệ An, trong đó có 3 người được tổ chức truy điệu, tặng Bằng Tổ quốc ghi công, Huân chương Chiến tranh vệ quốc hạng Nhất và Kỷ niệm chương vào ngày 27/7/1987 tại xã Kim Liên, huyện Nam Đàn. Đó là các ông: Lý Nam Thanh, tên thật là Nguyễn Sinh Thản, sinh năm 1908 tại Làng Sen; Lý Thúc Chất, tên thật là Vương Thúc Thoại, sinh năm 1910 tại Làng Sen; Lý Anh Tạo, tên thật là Hoàng Thế Tự, sinh năm 1910 tại làng Hoàng Trù, tất cả đều ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn.

Báo Nghệ Tĩnh số 1155 ra ngày 31/7/1987 đưa tin lễ truy điệu 3 liệt sỹ Nghệ An hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ Matxcova năm 1941
Báo Nghệ Tĩnh số 1155 ra ngày 31/7/1987 đưa tin lễ truy điệu 3 liệt sỹ Nghệ An hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ Matxcova năm 1941

Qua nhiều cuộc tọa đàm và trao đổi, gặp gỡ và dựa trên những cứ liệu lịch sử khoa học, các nhân chứng lịch sử, cuối cùng đã xác định được Vương Thúc Tình (còn có bí danh là Vương Sĩ), tên thật là Vương Thúc Liễn, sinh năm 1903, trong một gia đình nhà nho yêu nước tại làng Hoàng Trù, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn. Cha ông là Vương Thúc Độ, mẹ là Hoàng Thị Đàm. Bà Hoàng Thị Loan, thân mẫu Bác Hồ với bà Hoàng Thị Đàm là chị em con bác, con chú.

Vương Thúc Liễn xuất dương sang Thái Lan cùng với Lê Hồng Phong, Lý Thúc Chất, Lý Nam Thanh, Lý Anh Tạo… Năm 1925, ông sang Trung Quốc được Bác Hồ đặt tên là Vương Sĩ và gửi vào học Trường Quân sự Hoàng Phố. Ông cũng được Bác Hồ gửi sang Liên Xô đào tạo và trở thành người chiến sỹ trong Trung đoàn quốc tế bộ binh cơ giới đặc biệt (OMCBON) trên tuyến phòng thủ thành phố Moskva.

Sau khi quân Đức bị đẩy lùi khỏi phòng tuyến Moskva, Hồng quân Liên Xô đã giành lại thế chủ động tiến công địch trên khắp các mặt trận và bắt đầu phản công bọn phát xít. Đầu Xuân năm 1943, giữa lúc Hồng quân đang tiến mạnh về phía Tây thì có lệnh của lãnh đạo Stalin: “Điều tất cả các cán bộ người phương Đông kể cả những người quê châu Á quay trở lại chuẩn bị chống Nhật ở mặt trận phía Đông”. Vương Thúc Tình đã trở về Việt Nam theo tinh thần trên, nhưng không may khi đi qua Nam Kinh (Trung Quốc) bị bọn Nguyễn Hải Thần mật báo cho đặc vụ Tưởng Giới Thạch bắt và giết hại!

Trong khi tìm kiếm các tư liệu về nhân vật Vương Thúc Tình, tổ nghiên cứu tìm kiếm đã phát hiện tình tiết mới. Theo hồi ký của ông Ivan Ivarốp (người Bungari) – Chỉ huy trưởng Trung đoàn quốc tế OMCBON: “Trong số những người chống phát xít quê ở Đức, Tây Ban Nha, Bungari… biên chế vào các bộ phận của Trung đoàn còn có 6 người Việt Nam”.

Chúng ta đã tìm được 5 người. Vậy còn những người nữa là ai?

Trong các cuộc Hội thảo khoa học: “Những học trò của Bác Hồ đã sống, chiến đấu, học tập ở Liên Xô trước năm 1945” ngày 19/5/1988, Hội Hữu nghị Việt – Xô Nghệ Tĩnh tổ chức đã nêu ra 2 cái tên mới: Đó là Lý Văn Minh và Lý Chí Thống. Đây là 2 người cùng trong nhóm 8 thanh, thiếu niên do Bác Hồ tổ chức, giáo dục để chuẩn bị gửi sang Liên Xô theo Thư gửi của Ủy ban thiếu niên, nhi đồng Liên Xô tháng 7 năm 1926.

Tên tuổi 8 người này được cụ Vương Thúc Oánh – Lão thành cách mạng xác nhận và cung cấp tư liệu cho Ban Lịch sử Đảng Tỉnh ủy Nghệ An khi cụ còn sống (Cụ Oánh mất năm 1962). Tên tuổi 8 người này đúng như tư liệu của nhà sử học Nga A. Côbêlev viết trong tác phẩm “Chủ tịch Hồ Chí Minh” xuất bản năm 1980 tại Nga.

Theo hồi ký của Thiếu tướng Lê Thiết Hùng: “Năm 1938, Bác Hồ từ Liên Xô trở về Trung Quốc bắt liên lạc với họ trong các đơn vị giải phóng quân Trung Quốc và gửi họ sang Liên Xô đào tạo. Khi phát xít Đức tấn công Liên Xô họ đã tham gia chiến đấu bảo vệ Matxcova”.

Bởi vậy, chúng ta có cơ sở để kết luận thêm tên tuổi của 2 chiến sỹ trong Trung đoàn quốc tế do Ivan Ivarốp chỉ huy đó là:

Ông Lý Văn Minh, tên thật là Đinh Chương Long, sinh năm 1912, quê xã Hải Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Cha là Đinh Chương Dương(1885 – 1972) – một nhân sĩ trí thức cách mạng nổi tiếng. Còn ông Lý Chí Thống, tên thật là Ngô Trí Thông, sinh năm 1910, quê ở xã Đại Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Cha ông là Ngô Trí Tuấn, một Việt kiều yêu nước. Gia đình ông cùng sang Bản Mạy, tỉnh Thakhon Pha nom (Thái Lan) với gia đình ông Lê Hữu Đạt (Bố của anh hùng liệt sĩ Lý Tử Trọng).

Ông Đinh Chương Long (Lý Văn Minh) - Một trong những chiến sỹ Việt Nam chiến đấu trong lực lượng Hồng quân Liên Xô
Ông Đinh Chương Long (Lý Văn Minh) – Một trong những chiến sỹ Việt Nam chiến đấu trong lực lượng Hồng quân Liên Xô

Như vậy, chúng ta có đến 7 chiến sỹ cách mạng Việt Nam tham gia cuộc chiến tranh vĩ đại của nhân dân Liên Xô chống phát xít Đức trong những năm 1941 – 1945, đó là: Vương Thúc TìnhLý Nam ThanhLý Thúc ChấtLý Anh TạoLý Phú SanLý Văn Minh và Lý Chí Thống.

———————-

Bài viết được chọn lọc và tổng hợp bởi Lê Tiến Nguyên từ lichsuvietnam, baonghean, bbc.

Lịch sử thế giới

“ĐM chúng mày, cút khỏi đất nước tao ngay” và những “tảng đá biết đi, bụi cây biết nói”

Nếu có tiếng hô: "ĐM chúng mày, cút khỏi đất nước tao ngay", kèm theo là lưỡi lê AK 47 găm vào người bạn thì đó là những "tảng đá biết đi, bụi cây biết nói tiếng Việt".
394

“ĐM chúng mày, cút khỏi đất nước tao ngay” và những “tảng đá biết đi, bụi cây biết nói”

Tuy vui mà thật, đó là câu chuyện về lời kể của một cựu binh Mỹ, rằng:

Kinh nghiệm cho thấy, nếu gặp một hào dã chiến không rõ danh tính hãy bắn chỉ thiên một phát. Nếu có một loạt đạn súng máy như mưa đáp lại thì đó là người Đức. Nếu có vũ khí quăng ra và có tiếng hô đầu hàng, đó là người Ý. Nếu có một tràng hỏa lực súng trường nhanh và chuẩn xác bắn trả, đó là người Anh.

Nếu không có gì xảy ra trong 5 phút, và sau đó vị trí của bạn bị xới tung bởi pháo binh hoặc một cuộc không kích, đó là người Mỹ. Và nếu bạn bị một lượng đông đảo và hung hãn gồm những gã đàn ông không sợ chết xông lên và hét cyka blyat (ĐM mẹ chúng mày), thì đó là người Nga.

Còn nếu bạn không nhận thấy hồi đáp gì từ hào dã chiến. Vậy thì xin chúc mừng bạn! Ngay sau đó bạn sẽ nghe thấy tiếng hô “ĐM chúng mày, cút khỏi đất nước tao ngay”, kèm theo là lưỡi lê AK 47 găm vào người bạn. Đó chính là những “tảng đá biết đi, bụi cây biết nói tiếng Việt” đấy.”

ĐM chúng mày, cút khỏi đất nước tao ngay!
“ĐM chúng mày, cút khỏi đất nước tao ngay!”

Nguồn gốc của “ĐM chúng mày”

Nhưng có lẽ ít người được biết rằng, xuất xứ của tiếng chửi thề ấy xuất xứ từ những người lính Hồng quân khi xưa. Hoặc giả là có một sự tương đồng, những tiếng thét phẫn nộ khi những con người chiến đấu vì Tổ quốc chống lại kẻ thù xâm lược, nó đều là “ĐM chúng mày“.

Kể các bạn nghe, ngày 22/6/1941, phát xít Đức bất ngờ phát động chiến dịch Barbarossa, dồn toàn lực tấn công Liên Xô ở phía đông. Hơn 3 triệu quân Đức đồng loạt tiến vào lãnh thổ Liên Xô từ 3 hướng, đổ vào một mặt trận kéo dài hàng ngàn km. Đây được coi là chiến dịch đẫm máu nhất lịch sử nhân loại.

4h00 phút sáng 22/6/1941, gần 9.000 chiến sĩ Xô Viết ở đây đã phải đương đầu với sự tấn công bất ngờ, được sự yểm trợ tối đa của hỏa lực của 17.000 quân Đức. Đó cũng là thời điểm mở đầu cho Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô (1941-1945), cuộc chiến đã lấy đi sinh mạng gần 30 triệu nguời dân của đất nước này.

Dòng chữ nguệch ngoạc có thể khắc bằng lưỡi lê trước giờ ngã xuống: Tôi sẽ chết nhưng không đầu hàng. Vĩnh biệt Tổ quốc.. Thời khắc đó là ngày 20/7/1941, sau gần 1 tháng cầm cự trong pháo đài. Còn nữa, những dòng chữ khác, có thể là ghi bằng máu: “Chúng tôi sẽ chết, nhưng không rời bỏ pháo đài“, “Chúng tôi chỉ có 5 người, sẽ hy sinh vì Stalin“…

Anh dũng là vậy, nhưng do bị bất ngờ do không lường trước được tình hình, Liên Xô liên tiếp bại trận. Các mặt trận vỡ từng mảng lớn. Chỉ một tháng sau khi xảy ra chiến tranh, đại tướng Dmiri Pavlov, chỉ huy mặt trận phía Tây và một số tướng lĩnh đã bị xử bắn vì đã không hoàn thành nhiệm vụ.

Cuối tháng 9/1941, quân Đức đã đã bao vây phía Bắc Leningrad và tiến đến vùng ngoại ô Moskva. Người Đức đã chiếm được 500.000 dặm vuông lãnh thổ Liên Xô với số dân hơn 75 triệu người.

Hitler và Đức Quốc Xã cứ ngỡ rằng bọn chúng sẽ có được chiến thắng dễ dàng. Nhưng không, giữa tháng 9, tướng Zhukov được giao chỉ huy tập đoàn quân Leningrad. Toàn bộ Liên Xô đã “Quyết tử để bảo vệ Tổ quốc vĩ đại“.

Rốt cục, phát xít Đức bị sa lầy ở Nga, đặc biệt là chiến dịch Stalingrad – thành phố mang tên lãnh tụ Liên Xô bấy giờ. Giao tranh giữa mùa đông ở Stalingrad diễn ra hết sức khốc liệt, hai bên giành giật từng căn nhà, từ mét vuông lãnh thổ. Giao tranh khốc liệt khiến con số người bỏ mạng mỗi tuần ở cả hai bên lên tới hàng chục ngàn người.

Cuộc tổng phản công bảo vệ thủ đô Moskva được bắt đầu vào tháng 12/1941. Có một câu nói nổi tiếng trong thời kỳ này “Nước Nga vĩ đại, nhưng không thể lùi đâu được nữa. Phía sau là Moskva“. Đến tháng 1/1942, quân Đức đã bị đánh bật ra khỏi thủ đô từ 150-300 km.

Cuối cùng, Hồng quân Liên Xô đã chiến thắng. Nhiều người nói rằng, Đức Quốc Xã thua bởi mùa đông khắc nghiệt ở Stalingrad, nhưng đó là nhận định sai lầm.

Mùa đông khắc nghiệt chỉ góp phần nhỏ vào chiến thắng của Hồng quân Xô Viết, yếu tố cốt lõi đó chính là Tinh thần dân tộc của người Liên Xô, với Stalin – biểu tượng tinh thần và sự chỉ huy sáng suốt của tướng Zhukov, mà sau này ông đã được Stalin phong hàm Nguyên soái, là người đầu tiên được phong Nguyên soái trong chiến tranh.

Các sử gia hiện đại sau này đều cho rằng trận Stalingrad chính là bước ngoặt thay đổi cục diện chiến tranh Xô – Đức mà tướng Zhukov chính là người đóng vai trò quan trọng nhất. Tuy nhiên, Nguyên soái Zhukov đã nói rằng lãnh tụ Stalin mới chính là người đóng góp vai trò lớn nhất trong chiến thắng năm ấy.

Từ trận Stalingrad, các tướng lĩnh Liên Xô mỗi khi dẫn quân lính xông lên tấn công đều hô vang: Vì Tổ quốc, vì Stalin vĩ đại. Mà sau đó, Nguyên soái Yazov đã tâm sự, rằng: “Tổ quốc và Stalin là hai khái niệm không thể tách rời đối với những người lính chúng tôi ngoài mặt trận.”

Tức là về mặt tinh thần, lãnh tụ Stalin vẫn luôn hành quân cùng những người lính Xô Viết trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Sau này, để bôi nhọ Stalin, truyền thông Mỹ và phương Tây nói rằng đó là “sùng bái lãnh tụ“, chúng còn nói rằng đó là “đặc sản của Cộng sản“, là biểu hiện của những người bị tẩy não.

Đám người ngu dốt ấy đâu hiểu được sức mạnh của thứ gọi là tinh thần và lý tưởng. Những con người sẵn sàng hi sinh tất cả để bảo vệ Tổ quốc.

Có một chi tiết thú vị, đó chính là trong cuộc Chiến tranh vệ quốc vĩ đại, các chiến sĩ Hồng quân ở các mặt trận Brest, Stalingrad… đã chủ động xông lên dùng lê, dao găm, xẻng quân dựng đánh giáp lá cà với quân Đức, bởi những nơi đó pháo binh, máy bay và xe tăng nhiều khi không giải quyết được bất cứ điều gì, hoặc là việc sử dụng chúng có thể gây ra tổn thất cho chính các chiến sĩ Hồng quân. 

Dưới giao thông hào, khi nghe chỉ huy hô “Vì Tổ quốc! Vì Stalin“, các chiến sĩ đồng loạt hô “Ura” và ào ạt xông lên vào trận chiến sinh tử với kẻ thù. Vào trận chiến đẫm máu đúng nghĩa.

Lời hô khi xung trận “Ura” là phổ biến, nhưng theo nhiều văn bản và lời kể lại, tại rất nhiều cuộc chiến đấu, các chiến sĩ Hồng quân đã hô to Cyka Blyat (ĐM chúng mày! – nghĩa tiếng Việt) và dũng mãnh vào trận chiến đấu. Sở dĩ người ta không đưa nó vào văn bản chính thức là bởi sự thô tục của tiếng chửi thề khi Hồng quân xung trận.

ĐM chúng mày
Cyka Blyat (ĐM chúng mày)

Tượng đài Mẹ Tổ quốc

Tượng đài Mẹ Tổ quốc là một trong những tượng đài cao nhất thế giới mà Liên Xô đã xây dựng để khắc ghi cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của họ. Và nhà điêu khác Vuchevich sinh năm 1908, đã từng tham gia chiến đấu trong Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, chính là tổng công trình sư của tượng đài kỳ vĩ ấy.

Tượng đài Mẹ Tổ quốc của ông đúng là một kiệt tác nghệ thuật. Nhưng lần nọ, khi viện sĩ Andrey Sakharov ngồi trò chuyện với Vuchetich về tượng đài này, Vuchetich kể: “Các vị cấp trên hay hỏi tôi tại sao lại tạc khuôn mặt người phụ nữ (Mẹ Tổ quốc) há mồm, không đẹp“, tôi đã trả lời “Đó là vì Người đang thét lên: Vì Tổ quốc! ĐM chúng mày!“. 

Đó chính là tiếng hô xung trận quyết tử của các chiến sĩ Hồng quân, để lao vào trận chiến cuối cùng với kẻ thù. Trận chiến cuối cùng, như lời một bài hát, đó là trận chiến khó khăn nhất…

Последний бой – он трудный самый.

А я в Россию, домой, хочу, 

Я так давно не видел маму.

А я в Россию, домой, хочу,

Я так давно не видел маму

Tạm dịch:

Trận chiến cuối cùng – đó là trận chiến khó khăn nhất

Tôi muốn về nhà, về nước Nga xiết bao

Đã lâu rồi tôi không gặp Mẹ

Tôi muốn về nhà, về nước Nga xiết bao

Đã lâu rồi, tôi không gặp Mẹ

Đế quốc có thể chiến thắng một đội quân, chứ không thể chiến thắng được một dân tộc. Những con người sẵn sàng hi sinh tất cả để bảo vệ Tổ quốc!

Gió Đông Lào

————————–

Bài viết tham khảo tư liệu từ Phan Việt Hùng